Türk Alfabesi Harfleri El Yazısıyla

Türk Alfabesi; Günümüzde Türkiye Türkçesinin yazımında kullanılan alfabedir ve Latin harfleri temel alınarak 1 Kasım 1923 tarihinde 1353 sayılı yasa ile kabul edilmiştir. Bu yasaya göre;

Türk Alfabesinde 29 Harf bulunur ve bu harflerin 8’i ünlü geriye kalan 21’i ise ünsüzdür. Ünlü harflerden olan “a,u,ı harflerinin üzerinde bazı durumlarda anlamı vurgulamak için im (^) kullanılırken (karı, kârı gibi) “e” ve “o” harflerinde bu im kullanılmaz.

Özellikleri

Yukarıdaki alfabe kanununundan da anlaşılacağı üzere Türkiye’de kullanılan Türk Alfabesi 29 sesi simgeleyen 29 harften oluşmaktadır. Bu harfler ses yolunda biçimlenişine göre ünlü harfler ve ünsüz harfler olmak üzere iki şekilde sınıflandırılarak incelenir.

Ünlü (sesli) harflerde sınıflandırma

Ünlü harfler; ses yolunda bir engele uğramadan çıkan seslerdir. Bunlar tek başına okunur ve heceleri oluşturur.

Alfabede yer alan (a, e, ı, i, o, ö, u, ü) harfleri sesli harfler, diğerleri ise sessiz harf olarak sınıflandırılmıştır.

  • Ünlü harfler kendi aralarında üç farklı duruma göre sınıflandırılmıştır.

Çıkış yerleri ve durumlarına göre

  • Kalın ünlüler: a , ı, o, u
  • İnce ünlüler: e, i, ö, ü

Dudakların durumuna göre

  • Düz ünlüler: a, e, ı, i
  • Yuvarlak ünlüler: o, ö, u, ü

Ağzın açıklığına göre

  • Geniş ünlüler: a, e, o, ö
  • Dar ünlüler: ı, i, u, ü

Ünsüz (sessiz) harflerde sınıflandırma

Ünsüz harfler; tek başına söylenemeyen, ancak bir ünlü yardımıyla söylenebilen sesleri karşılayan harflerdir. 8 tanesi sert, 13 tanesi yumuşak olmak üzere toplam 21 tane ünsüz harf vardır. Alfabedeki sessiz harfler yanına “e” ünlüsü getirilerek okunur; be, he, ke, re… gibi.

  • Ünsüz olan harflerde kendi aralarında üç farklı şekilde sınıflandırılmıştır.

Seda bakımından yapılan sınıflandırılma

  • Sedalı olan ünsüzler: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z
  • Sedasız olan ünsüzler: ç, f, h, k, p, s, ş, t

Teşekkül noktası açısından yapılan sınıflandırılma

  • Dudak ünsüzleri: b, m, p
  • Diş dudak ünsüzleri: f, v
  • Diş ünsüzleri: d, t, n, s, z
  • Damak diş ünsüzleri: c, ç, j, ş
  • Ön damak ünsüzleri: g, k, l, r, y
  • Arka damak ünsüzleri: ğ
  • Gırtlak ünsüzü: h

Temas derecesi açısından yapılan sınıflandırılma

  • Temas derecesi açısından tam olanlar: b, c, ç, d, g, k, p, t
  • Teşekkülünde hava açısından dar bir geçit olanlar: f, ğ, h, j, s, ş, v, z
  • Teşekkülünde hava açısından geniş bir geçit olanlar: m, n, r, y kullandığı alfabeler

Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler

Türkler alfabe olarak ilk defa 38 harften oluşan Orhun Alfabesini kullanmışlardır. Bu alfabe kullanılarak yazılan ilk yazılar M.Ö. 5. yüzyıla ait olup Esik Kurganı da bulunmuştur.

9. yüzyıldan  sonra kısa bir süre Uygur Alfabesi olarak anılacak olan 18  harfli Sogd alfabesini kullandılar, İslamiyet’in kabulü ile birlikte de Arap Alfabesi Türkler tarafından yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.(Osmanlıca da Arapça, Farsça karışımı bir dildir.).

Rusya boyunduruğu altında yaşayan Türklerin Alfabesini 1926 yılında, önce Latin Alfabesine 1930 yılında ise Kiril Alfabesine çevirmiştir. Aynı dönemlerde ise Türkiye harf devrimiyle birlikte 1928’de Latin harflerini temel alınarak kendi alfabesini türetmiştir.

Rusya’dan bağımsızlığını kazanan Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan gibi Türk ülkeler de Latin Alfabesini kullanmaya başlamış ancak Kazakistan ve Kırgızistan gibi Kiril Alfabesini kullanmaya devam eden ülkeler de bulunmaktadır.

Karay Türkleri gibi Yahudi Türk toplumlar ise İbrani alfabesini de kullanmış, bunların dışında dışında Ermeni alfabesi, Hint alfabesi, Çin alfabesi gibi alfabeleri kullanan küçük Türk toplulukları da olmuştur.


Dış bağlantılar;