Ahlak Felsefesi Nedir?
Ahlak felsefesi, insan eylemlerini iyi-kötü, doğru-yanlış ve sorumluluk gibi kavramlar üzerinden sorgulayan felsefe dalıdır. Bir davranışı yalnızca sonuçlarına göre değil, niyetine, dayandığı ilkeye ve başkaları üzerindeki etkisine göre de değerlendirmeye çalışır.
Yeni eklenenler
Merak edilenler
Akım Makarası ve Elektromıknatıs
Akım makarası, yalıtılmış bir iletken telin çok sayıda halka oluşturacak biçimde sarılmasıyla elde edilir. Telden akım geçtiğinde makaranın içinde ve çevresinde manyetik alan oluşur. Makaranın içine demir gibi ferromanyetik bir çekirdek yerleştirilirse düzenek güçlenir ve akım kesildiğinde etkisi büyük ölçüde ortadan kaldırılabilen bir elektromıknatıs elde edilir.
Anlatım Bozuklukları
Anlatım bozuklukları; bir cümlenin anlamsal açıdan mantık, duruluk ve açıklık ilkelerine (bağdaşıklık), dil bilgisel açıdan ise öge uyumu, ekler ve çatı kurallarına (bağlaşıklık) uymaması nedeniyle mesajını net iletememesi durumudur. Bu hatalar, iletişimin kalitesini düşürerek anlam belirsizliğine veya tamamen yanlış anlaşılmalara yol açar. Doğru bir anlatım için cümlenin hem anlamsal tutarlılık süzgecinden hem de dil bilgisi kurallarından sorunsuz geçmesi gerekir.
Arz Nedir?
Arz; üreticilerin belirli bir zaman diliminde, diğer tüm değişkenler sabitken (ceteris paribus) farklı fiyat düzeylerinde piyasaya sunmaya istekli ve muktedir olduğu mal ve hizmet miktarıdır. Fiyat ile arz edilen miktar arasındaki doğru yönlü ilişkiyi açıklayan Arz Kanunu, ilgili arz eğrisi için geçerlidir; üretim maliyetleri ve teknoloji gibi arzı belirleyen unsurlar değiştiğinde arz eğrisi yeni koşullara göre kayar.
Asit Nedir?
Asitler, sulu çözeltilerde hidrojen iyonu oluşturan ve belirli ayırt edici özellikler gösteren maddelerdir. Ekşi tat, mavi turnusol kâğıdını kırmızıya çevirme ve pH değerinin 7’den küçük olması temel göstergelerdendir. Sirke, limon suyu ve gazlı içecekler günlük hayattaki asitli maddelere örnek verilebilir.
Atatürk İlkeleri
Atatürk ilkeleri, Cumhuriyet’in yönetim anlayışını, toplum düzenini, ekonomi politikasını ve çağdaşlaşma hedefini açıklayan altı temel ilkedir. Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılâpçılık farklı alanlara odaklansa da bağımsız, çağdaş ve halk egemenliğine dayanan bir devlet hedefinde birleşir. Her ilkenin ayırt edici yönü, lise düzeyinde anlaşılır tanım ve örneklerle açıklanmıştır.
Atom Nedir?
Atom, maddeleri oluşturan temel yapı birimidir. Çekirdek, proton ve nötronlardan; çekirdeğin çevresi ise elektronlardan oluşur. Atom numarası elementi belirler, kütle numarası proton ve nötronların toplamını gösterir.
Atomun Uyarılması ve İyonlaşma
Atomdaki elektronlar yalnızca belirli enerji düzeylerinde bulunabilir. Enerji alan elektron daha yüksek fakat hâlâ bağlı bir düzeye çıkarsa atom uyarılır; yeterli enerjiyi alıp atomdan koparsa iyonlaşma gerçekleşir. Bu iki süreç, elektronun atomda kalıp kalmaması ölçütüyle ayırt edilir.
Bankacılığın Gelişimi
Bankacılık, parayı güvenle saklama, borç verme ve uzaktan ödeme ihtiyaçlarından doğdu. Antik tapınak kasalarından İtalyan tüccar bankalarına, merkez bankalarından dijital bankacılığa uzanan bu gelişim, hep aynı güven sorununu çözmeye çalıştı.
Basit Makine Hesaplama: Kaldıraç, Makara, Palanga
Basit makinelerde kuvvet kazancı, yük kuvvetinin uygulanan kuvvete oranıdır. Kaldıraçta kol uzunlukları, makara ve palangada ise yükü taşıyan ip parçalarının sayısı kullanılır. İdeal makinelerde kuvvet azalırken uygulama mesafesi artar.
Baz Nedir?
Bazlar, suda çözündüğünde hidroksit iyonları oluşturan veya çözeltinin bazik özellik göstermesini sağlayan maddelerdir. Acı tat, kayganlık, elektrik iletkenliği ve indikatörlerde renk değişimi bazların temel özelliklerindendir. Sabun, deterjan, karbonat ve amonyak günlük hayatta karşılaşılan baz örnekleridir.
Bernoulli İlkesi
Bernoulli ilkesi, ideal bir akışkanın akışı boyunca basınç, hareket ve yerçekimi kaynaklı enerji paylarının toplamının sabit kaldığını açıklar. Bu nedenle aynı yükseklikte hız artarsa basınç azalır; yükseklik değiştiğinde ise enerji basınç ve hız arasında yeniden paylaşılır.
Bileşik Nedir?
Bileşik, en az iki elementin kimyasal bağlarla birleşmesi sonucunda oluşan saf maddedir. Bileşiklerde elementler belirli oranlarda bulunur ve oluşan madde, kendisini oluşturan elementlerden farklı özellikler taşır. Su, karbondioksit ve sofra tuzu bu kavramı anlamak için temel örneklerdir.
Bilgi Felsefesi Nedir?
Bilgi felsefesi, bilginin ne olduğunu, nasıl elde edildiğini, hangi kaynaklara dayandığını ve sınırlarının neler olduğunu araştırır. Bilgi, inanç, doğruluk ve gerekçelendirme arasındaki ilişkiyi inceleyerek bir iddianın ne zaman bilgi sayılabileceğini sorgular.
Bilim Felsefesi Nedir?
Bilim felsefesi, bilimin dayandığı temelleri, kullandığı yöntemleri ve ürettiği bilginin niteliğini sorgular. Bilimsel bilgi; sistemli, sınanabilir, denetlenebilir ve eleştiriye açık olmasıyla öne çıkar. Bir iddianın bilimsel niteliği, kanıtlarla ilişkisi ve farklı koşullarda test edilip edilememesi üzerinden değerlendirilir.
Birinci Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
Birinci dereceden denklem ve eşitsizliklerde amaç, bilinmeyenin hangi değeri ya da değer aralığını sağlayabildiğini bulmaktır. Eşitliğin iki tarafına aynı işlemi uygulama, bilinmeyeni yalnız bırakma ve negatif sayıyla işlem yaparken eşitsizlik yönünü değiştirme temel kurallardır. Çözüm, işlem sonunda yerine koyularak ve sayı doğrusunda gösterilerek kontrol edilir.
Biyoloji Nedir?
Biyoloji, canlıları, yaşam süreçlerini ve canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Canlıların ortak özellikleri, molekülden ekosisteme uzanan inceleme düzeyleri ve biyolojinin temel alt dalları bu bilimin kapsamını gösterir. Biyoloji ayrıca sağlık, çevre ve tarım gibi alanlarda diğer bilimlerle birlikte çalışır.
Canlı Nedir?
Canlılar, yaşam faaliyetlerini sürdüren ve belirli ortak özellikler gösteren varlıklardır. Hücresel yapı, enerji kullanımı, iç dengeyi koruma, büyüme, tepki verme ve üreme bu özelliklerin başlıcalarıdır. Canlı-cansız ayrımı yapılırken tek bir ölçüt yerine bu özellikler birlikte değerlendirilir.
Çarpışmalar: Esnek ve Esnek Olmayan Çarpışma
Çarpışmalarda toplam momentum, dış kuvvetlerin ihmal edilebildiği sistemlerde korunur. Esnek çarpışmada momentumun yanı sıra toplam kinetik enerji de korunurken esnek olmayan çarpışmada kinetik enerjinin bir bölümü başka enerji türlerine dönüşür.
Cebirin Gelişimi
Cebir, 'bilinmeyeni bulma' ihtiyacından doğdu ve giderek soyutlaştı: önce sözle çözülen problemler, sonra Harezmi'nin sistematik yöntemleri, ardından harflerle yazılan semboller ve en sonunda yapıların incelendiği soyut cebir. Bu sayfa o yolculuğu anlatır.
Coğrafi Konum
Coğrafi konum, bir yerin Dünya üzerindeki yerini ifade eder. Matematik konum koordinatlarla kesin biçimde belirlenirken göreceli konum, çevredeki doğal ve beşerî unsurlara göre açıklanır. Türkiye’nin konumu bu iki yaklaşım kullanılarak birlikte değerlendirilebilir.
Coğrafya Nedir?
Coğrafya, doğal çevre ile insan faaliyetlerinin yeryüzündeki dağılışını ve birbirleriyle ilişkisini inceler. Yalnızca yer adlarını öğrenmekle sınırlı olmayan bu bilim; olayların nerede gerçekleştiğini, neden belirli yerlerde yoğunlaştığını ve nasıl değiştiğini açıklamaya çalışır. Fiziki coğrafya doğal süreçlere, beşerî coğrafya ise insan ve toplum faaliyetlerine odaklanır.
Coulomb Yasası
Coulomb yasası, iki noktasal elektrik yükü arasındaki elektrostatik kuvvetin büyüklüğünü hesaplar. Kuvvet; yüklerin miktarına, aralarındaki uzaklığa ve yüklerin işaretlerine bağlıdır. Aynı işaretli yükler iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker.
Cumhuriyetin İlanı
Cumhuriyet, Millî Mücadele sonrasında egemenliğin millete ait olduğu yeni devlet düzenini açıkça tanımlamak için ilan edildi. 1923 sonbaharında yaşanan hükümet bunalımı, mevcut meclis hükümeti yönteminin tıkanmasını görünür hâle getirdi. 29 Ekim 1923’te anayasa değişikliği kabul edilerek devletin yönetim biçimi cumhuriyet olarak belirlendi.
Cümlenin Ögeleri
Cümlenin ögelerini bulmanın en güvenilir yolu yüklemi belirleyip diğer ögelere doğru soruları yöneltmektir. Özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümleci; cümledeki görevleri ve aldıkları sorularla birbirinden ayrılır. Örnekler üzerinden ilerleyen yöntem, özellikle nesne ile dolaylı tümleci ve dolaylı tümleç ile zarf tümlecini karıştırmayı önler.
Divan Edebiyatı
Divan edebiyatı, Türk edebiyatında özellikle saray ve eğitimli çevrelerde gelişen, Arap ve Fars edebiyatlarından etkilenen uzun soluklu bir şiir geleneğidir. Beyit, aruz ölçüsü, sanatlı dil, mazmunlar ve belirli nazım biçimleri bu geleneğin temelini oluşturur. Fuzuli, Baki, Nefi, Nedim, Şeyh Galip ve Nabi başlıca temsilcileri arasındadır.
DNA Nedir?
DNA, canlıların genetik bilgisini taşıyan nükleik asittir. Nükleotitlerden oluşan çift sarmal yapısı sayesinde bilgiyi depolar ve hücrelerin işleyişini yönlendiren genleri barındırır. Hücredeki konumu, gen ve kromozomlarla ilişkisi DNA’nın kalıtımdaki rolünü anlamayı sağlar.
Dünya'nın Şekli ve Hareketleri
Dünya, kutuplardan basık ve Ekvator çevresinden şişkin olduğu için tam küre değil, geoit biçimindedir. Kendi ekseni çevresindeki günlük hareket gece-gündüzü ve yerel saat farklarını; Güneş çevresindeki yıllık hareket ile eksen eğikliği ise mevsimleri ve aydınlanma kuşaklarını oluşturur. Bu sonuçlar, Dünya’nın şekli ve hareketlerinin birlikte değerlendirilmesiyle anlaşılır.
Düşey Düzlemde Çembersel Hareket ve Konik Sarkaç
Düşey çembersel harekette cismin hızı ve hareket yönü sürekli değişir. İp gerilmesi veya temas kuvveti, yer çekimiyle birlikte merkeze doğru bileşke kuvveti oluşturur. Enerjinin korunumu ve radyal kuvvet denklemi kullanılarak hız, gerilme ve çemberi tamamlama koşulu bulunabilir.
Paralel Levhalar Arasında Düzgün Elektrik Alan
Düzgün elektrik alan, belirli bir bölgede büyüklüğü ve yönü her noktada aynı olan elektrik alandır. Paralel metal levhalar arasına potansiyel fark uygulandığında yaklaşık düzgün bir alan oluşur. Alan şiddeti E = V/d ile, yüklü parçacığa uygulanan kuvvet ise F = qE ile hesaplanır.
Edebiyat Nedir?
Edebiyat, dili yalnızca bilgi aktarmak için değil, estetik ve anlamlı bir anlatım kurmak için kullanan sanat alanıdır. Yazılı, dijital ve sözlü ürünleri kapsayabilir. Gerçek yaşamdan beslenebildiği gibi hayal gücüyle oluşturulan dünyaları da anlatabilir; şiir ve düzyazı başlıca ifade biçimleridir.
Eğik Düzlem ve Bağlı Cisimler
Eğik düzlemdeki bir cisim, ip ve makara üzerinden başka bir cisme bağlandığında kuvvetler birlikte incelenir. Ağırlığın bileşenleri, normal kuvvet, sürtünme ve ip gerilmesi doğru modellenerek Newton yasaları uygulanır. Böylece sistemin ivmesi ve ipteki gerilme bulunabilir.
Ekonomi Nedir?
Ekonomi, sınırlı kaynaklarla çok sayıdaki ihtiyaç arasında seçim yapma ve kaynakları örgütleme sürecidir. Üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetleri; hanehalkı, işletmeler ve devletin kararlarıyla şekillenir. Ekonominin temelinde neyin, nasıl ve kimler için üretileceği soruları bulunur.
Ekosistem Nedir?
Ekosistem, belirli bir alandaki canlı topluluğu ile bu canlıların etkileştiği cansız çevrenin oluşturduğu bütündür. Üretici, tüketici ve ayrıştırıcılar arasındaki ilişkiler; besin zinciri, besin ağı ve trofik düzeylerle açıklanır. Enerji ekosistemde tek yönlü aktarılırken maddeler döngülerle yeniden kullanılabilir.
Elektrik Akımı
Elektrik akımı, elektrik yüklerinin düzenli hareketidir ve sürdürülebilmesi için kapalı bir devre ile yükleri hareket ettiren bir kaynak gerekir. Akım şiddeti, bir kesitten geçen yük miktarının zamana oranıyla hesaplanır. Akım ampermetreyle ölçülür; geleneksel akım yönü pozitif yüklerin hareket yönü kabul edilir ve metallerde elektronların hareket yönünün tersidir.
Elektrik ve Manyetizmanın Gelişimi
Elektrik ve manyetizma başlangıçta birbirinden bağımsız görünen iki doğa olgusuydu. Sürekli akımın üretilmesi, akımın manyetik etki oluşturduğunun anlaşılması ve manyetik değişimden akım elde edilmesi bu tabloyu değiştirdi. Maxwell bu deneysel sonuçları tek bir elektromanyetizma kuramında birleştirdi; Hertz’in çalışmaları ise kuramı deneyle destekledi.
Elektroskop Nedir? Yük Tayini ve Topraklama
Elektroskop, bir cismin elektrik yüklü olup olmadığını gözlemlemeye yarayan araçtır. Metal topuz, iletken çubuk ve hareketli yapraklardan oluşur. Yaprakların açılması yüklenme veya yüklerin yeniden dağılmasıyla açıklanır; yükün pozitif ya da negatif olduğunu belirlemek için işareti bilinen bir referans yük gerekir.
Element Nedir?
Element, yalnızca bir tür atomdan oluşan ve kimyasal yollarla daha basit maddelere ayrılamayan saf maddedir. Bir elementi diğerlerinden ayıran temel ölçüt proton sayısıdır. Element, bileşik ve karışım arasındaki farklar; oluşum, yapı ve ayrıştırılma biçimleri üzerinden anlaşılır.
Enerji
Enerji, bir sistemin iş yapabilme kapasitesini ifade eden fiziksel bir büyüklüktür ve SI birimi joule’dür. Hareketten kaynaklanan kinetik enerji ile konumdan kaynaklanan çekim potansiyel enerjisi, mekanik enerjinin temel bileşenleridir. Enerji farklı biçimlere dönüşebilir; yalnızca korunum koşulları sağlandığında mekanik enerjinin toplamı sabit kalır.
Enflasyon Nedir?
Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin belirli bir dönem boyunca sürekli artmasıdır. Bu artış, paranın satın alma gücünü azaltır; enflasyon oranı ise fiyatların hangi hızla yükseldiğini gösterir. Talep artışı, maliyet yükselişleri ve para arzındaki gelişmeler enflasyonun başlıca nedenleri arasındadır.
Enzimler
Enzimler, canlı hücrelerdeki kimyasal tepkimeleri hızlandıran biyolojik katalizörlerdir. Belirli substratlara bağlanarak aktivasyon enerjisini düşürür, ancak tepkimenin enerji sonucunu değiştirmezler. Sıcaklık, pH ve enzimin yapısal bütünlüğü etkinliklerini belirler.