Asit Nedir?
Asitler, sulu çözeltilerde hidrojen iyonu oluşturan ve belirli ayırt edici özellikler gösteren maddelerdir. Ekşi tat, mavi turnusol kâğıdını kırmızıya çevirme ve pH değerinin 7’den küçük olması temel göstergelerdendir. Sirke, limon suyu ve gazlı içecekler günlük hayattaki asitli maddelere örnek verilebilir.
Yeni eklenenler
Merak edilenler
Atatürk İlkeleri
Atatürk ilkeleri, Cumhuriyet’in yönetim anlayışını, toplum düzenini, ekonomi politikasını ve çağdaşlaşma hedefini açıklayan altı temel ilkedir. Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılâpçılık farklı alanlara odaklansa da bağımsız, çağdaş ve halk egemenliğine dayanan bir devlet hedefinde birleşir. Her ilkenin ayırt edici yönü, lise düzeyinde anlaşılır tanım ve örneklerle açıklanmıştır.
Atom Nedir?
Atom, maddeleri oluşturan temel yapı birimidir. Çekirdek, proton ve nötronlardan; çekirdeğin çevresi ise elektronlardan oluşur. Atom numarası elementi belirler, kütle numarası proton ve nötronların toplamını gösterir.
Bankacılığın Gelişimi
Bankacılık, parayı güvenle saklama, borç verme ve uzaktan ödeme ihtiyaçlarından doğdu. Antik tapınak kasalarından İtalyan tüccar bankalarına, merkez bankalarından dijital bankacılığa uzanan bu gelişim, hep aynı güven sorununu çözmeye çalıştı.
Baz Nedir?
Bazlar, suda çözündüğünde hidroksit iyonları oluşturan veya çözeltinin bazik özellik göstermesini sağlayan maddelerdir. Acı tat, kayganlık, elektrik iletkenliği ve indikatörlerde renk değişimi bazların temel özelliklerindendir. Sabun, deterjan, karbonat ve amonyak günlük hayatta karşılaşılan baz örnekleridir.
Bileşik Nedir?
Bileşik, en az iki elementin kimyasal bağlarla birleşmesi sonucunda oluşan saf maddedir. Bileşiklerde elementler belirli oranlarda bulunur ve oluşan madde, kendisini oluşturan elementlerden farklı özellikler taşır. Su, karbondioksit ve sofra tuzu bu kavramı anlamak için temel örneklerdir.
Bilgi Felsefesi Nedir?
Bilgi felsefesi, bilginin ne olduğunu, nasıl elde edildiğini, hangi kaynaklara dayandığını ve sınırlarının neler olduğunu araştırır. Bilgi, inanç, doğruluk ve gerekçelendirme arasındaki ilişkiyi inceleyerek bir iddianın ne zaman bilgi sayılabileceğini sorgular.
Bilim Felsefesi Nedir?
Bilim felsefesi, bilimin temellerini, yöntemlerini, ürettiği bilginin niteliğini ve insan yaşamındaki anlamını sorgular. Bilimsel bilginin nasıl oluşturulduğunu, hangi ölçütlerle değerlendirildiğini ve bilimsel etkinliğin hangi varsayımlara dayandığını inceler.
Birinci Dereceden Denklemler ve Eşitsizlikler
Birinci dereceden denklem ve eşitsizliklerde amaç, bilinmeyenin hangi değeri ya da değer aralığını sağlayabildiğini bulmaktır. Eşitliğin iki tarafına aynı işlemi uygulama, bilinmeyeni yalnız bırakma ve negatif sayıyla işlem yaparken eşitsizlik yönünü değiştirme temel kurallardır. Çözüm, işlem sonunda yerine koyularak ve sayı doğrusunda gösterilerek kontrol edilir.
Biyoloji Nedir?
Biyoloji, canlıları, yaşam süreçlerini ve canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Canlıların ortak özellikleri, molekülden ekosisteme uzanan inceleme düzeyleri ve biyolojinin temel alt dalları bu bilimin kapsamını gösterir. Biyoloji ayrıca sağlık, çevre ve tarım gibi alanlarda diğer bilimlerle birlikte çalışır.
Canlı Nedir?
Canlılar, yaşam faaliyetlerini sürdüren ve belirli ortak özellikler gösteren varlıklardır. Hücresel yapı, enerji kullanımı, iç dengeyi koruma, büyüme, tepki verme ve üreme bu özelliklerin başlıcalarıdır. Canlı-cansız ayrımı yapılırken tek bir ölçüt yerine bu özellikler birlikte değerlendirilir.
Cebirin Gelişimi
Cebir, 'bilinmeyeni bulma' ihtiyacından doğdu ve giderek soyutlaştı: önce sözle çözülen problemler, sonra Harezmi'nin sistematik yöntemleri, ardından harflerle yazılan semboller ve en sonunda yapıların incelendiği soyut cebir. Bu sayfa o yolculuğu anlatır.
Coğrafi Konum
Coğrafi konum, bir yerin Dünya üzerindeki yerini ifade eder. Matematik konum koordinatlarla kesin biçimde belirlenirken göreceli konum, çevredeki doğal ve beşerî unsurlara göre açıklanır. Türkiye’nin konumu bu iki yaklaşım kullanılarak birlikte değerlendirilebilir.
Coğrafya Nedir?
Coğrafya, doğal çevre ile insan faaliyetlerinin yeryüzündeki dağılışını ve birbirleriyle ilişkisini inceler. Yalnızca yer adlarını öğrenmekle sınırlı olmayan bu bilim; olayların nerede gerçekleştiğini, neden belirli yerlerde yoğunlaştığını ve nasıl değiştiğini açıklamaya çalışır. Fiziki coğrafya doğal süreçlere, beşerî coğrafya ise insan ve toplum faaliyetlerine odaklanır.
Cumhuriyetin İlanı
Cumhuriyet, Millî Mücadele sonrasında egemenliğin millete ait olduğu yeni devlet düzenini açıkça tanımlamak için ilan edildi. 1923 sonbaharında yaşanan hükümet bunalımı, mevcut meclis hükümeti yönteminin tıkanmasını görünür hâle getirdi. 29 Ekim 1923’te anayasa değişikliği kabul edilerek devletin yönetim biçimi cumhuriyet olarak belirlendi.
Cümlenin Ögeleri
Cümlenin ögelerini bulmanın en güvenilir yolu yüklemi belirleyip diğer ögelere doğru soruları yöneltmektir. Özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümleci; cümledeki görevleri ve aldıkları sorularla birbirinden ayrılır. Örnekler üzerinden ilerleyen yöntem, özellikle nesne ile dolaylı tümleci ve dolaylı tümleç ile zarf tümlecini karıştırmayı önler.
Divan Edebiyatı
Divan edebiyatı, Türk edebiyatında özellikle saray ve eğitimli çevrelerde gelişen, Arap ve Fars edebiyatlarından etkilenen uzun soluklu bir şiir geleneğidir. Beyit, aruz ölçüsü, sanatlı dil, mazmunlar ve belirli nazım biçimleri bu geleneğin temelini oluşturur. Fuzuli, Baki, Nefi, Nedim, Şeyh Galip ve Nabi başlıca temsilcileri arasındadır.
DNA Nedir?
DNA, canlıların genetik bilgisini taşıyan nükleik asittir. Nükleotitlerden oluşan çift sarmal yapısı sayesinde bilgiyi depolar ve hücrelerin işleyişini yönlendiren genleri barındırır. Hücredeki konumu, gen ve kromozomlarla ilişkisi DNA’nın kalıtımdaki rolünü anlamayı sağlar.
Ekonomi Nedir?
Ekonomi, sınırlı kaynaklarla çok sayıdaki ihtiyaç arasında seçim yapma ve kaynakları örgütleme sürecidir. Üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetleri; hanehalkı, işletmeler ve devletin kararlarıyla şekillenir. Ekonominin temelinde neyin, nasıl ve kimler için üretileceği soruları bulunur.
Ekosistem Nedir?
Ekosistem, canlıların cansız çevreleriyle birlikte oluşturduğu ve sürekli etkileşim hâlinde bulunduğu sistemdir. Canlılar beslenme, barınma ve madde alışverişi yoluyla birbirine ve çevreye bağlanır. Enerji üreticilerden tüketicilere aktarılırken ekosistemde besin zincirleri ve besin ağları oluşur.
Elektrik Akımı
Elektrik akımı, elektrik yüklerinin düzenli hareketidir ve sürdürülebilmesi için kapalı bir devre ile yükleri hareket ettiren bir kaynak gerekir. Akım şiddeti, bir kesitten geçen yük miktarının zamana oranıyla hesaplanır. Ampermetreyle ölçülen akımın yönü, geleneksel akım yönü ile elektronların hareket yönü açısından farklı yorumlanabilir.
Elektrik ve Manyetizmanın Gelişimi
Elektrik ve manyetizma başlangıçta birbirinden bağımsız görünen iki doğa olgusuydu. Sürekli akımın üretilmesi, akımın manyetik etki oluşturduğunun anlaşılması ve manyetik değişimden akım elde edilmesi bu tabloyu değiştirdi. Maxwell bu deneysel sonuçları tek bir elektromanyetizma kuramında birleştirdi; Hertz’in çalışmaları ise kuramı deneyle destekledi.
Element Nedir?
Element, yalnızca bir tür atomdan oluşan ve kimyasal yollarla daha basit maddelere ayrılamayan saf maddedir. Bir elementi diğerlerinden ayıran temel ölçüt proton sayısıdır. Element, bileşik ve karışım arasındaki farklar; oluşum, yapı ve ayrıştırılma biçimleri üzerinden anlaşılır.
Enerji
Enerji, bir sistemin iş yapabilme kapasitesini ifade eden fiziksel bir büyüklüktür ve SI birimi joule’dür. Hareketten kaynaklanan kinetik enerji ile konumdan kaynaklanan çekim potansiyel enerjisi, mekanik enerjinin temel bileşenleridir. Enerji farklı biçimlere dönüşebilir; yalnızca korunum koşulları sağlandığında mekanik enerjinin toplamı sabit kalır.
Enflasyon Nedir?
Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin belirli bir dönem boyunca sürekli artmasıdır. Bu artış, paranın satın alma gücünü azaltır; enflasyon oranı ise fiyatların hangi hızla yükseldiğini gösterir. Talep artışı, maliyet yükselişleri ve para arzındaki gelişmeler enflasyonun başlıca nedenleri arasındadır.
Enzimler
Enzimler, canlı hücrelerdeki kimyasal tepkimeleri hızlandıran biyolojik katalizörlerdir. Belirli substratlara bağlanarak aktivasyon enerjisini düşürür, ancak tepkimenin enerji sonucunu değiştirmezler. Sıcaklık, pH ve enzimin yapısal bütünlüğü etkinliklerini belirler.
Etik Nedir?
Etik, insanların nasıl davranması gerektiğini ve bir davranışın neden doğru ya da yanlış sayılabileceğini inceleyen felsefe alanıdır. Ahlakla yakından ilişkili olsa da etik, ahlaki kabulleri sorgulayan ve gerekçelendiren daha sistemli bir düşünme biçimidir. Etik değerlendirmelerde değerler, normlar, ilkeler, niyet ve sorumluluk birlikte dikkate alınır.
Faiz Nedir?
Faiz, bir paranın belirli süre kullanılması veya bekletilmesi karşılığında ortaya çıkan maliyet ya da getiridir. Borç alan kişi faiz öderken tasarruf sahibi faiz geliri elde edebilir. Anapara, faiz oranı ve vade; oluşacak faiz tutarını belirleyen temel unsurlardır.
Felsefe Nedir?
Felsefe, varlık, bilgi, değer ve insan yaşamı gibi temel konular üzerine akla dayalı ve sistemli düşünmedir. Felsefi düşünce, hazır kabulleri sorgular; görüşleri gerekçeleriyle değerlendirir ve tutarlı sonuçlara ulaşmaya çalışır. Bu yönüyle hem bireysel kararları hem de toplumsal yaşamı daha bilinçli biçimde ele almaya yardımcı olur.
Finansal Okuryazarlık Nedir?
Finansal okuryazarlık, gelir, harcama, tasarruf, borç, yatırım ve risklerle ilgili bilgileri karar verirken kullanabilme becerisidir. Yalnızca para biriktirmeyi değil, nakit akışını izlemeyi, faiz maliyetini anlamayı ve finansal bilgilerin güvenilirliğini sorgulamayı da kapsar. Bu beceriler, kısa ve uzun vadeli hedefler doğrultusunda daha bilinçli seçimler yapmayı sağlar.
Fizik Nedir?
Fizik; madde, enerji, uzay ve zaman arasındaki ilişkileri ve doğadaki olayların temel mekanizmalarını inceleyen bilim dalıdır. Gözlem, deney, ölçüm ve matematiksel modeller kullanarak olayların nedenlerini açıklamaya çalışır. Mekanikten optiğe, elektromanyetizmadan modern fiziğe kadar geniş bir çalışma alanına sahiptir.
Fonksiyonlar
Fonksiyon, her girdiyi yalnızca bir çıktıyla eşleştiren bağıntıdır. Tanım, değer ve görüntü kümeleri arasındaki farkı; şema, tablo, grafik ve f(x) gösterimlerini kullanarak fonksiyonları inceleyebilirsiniz. Bir fonksiyonun belirli bir değerdeki çıktısını bulmak için girdiyi verilen kurala yerleştirmek yeterlidir.
Fotosentez
Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve sudan organik besin üretmesidir. Süreç kloroplastta gerçekleşir; ışığa bağımlı reaksiyonlarda ATP ve NADPH, Calvin döngüsünde ise karbonhidratların temelini oluşturan GA3P meydana gelir. Işık, karbondioksit, sıcaklık ve su miktarı fotosentez hızını etkiler.
Genetiğin ve DNA'nın Keşfi
Genetik bilimi, canlıların özelliklerinin kuşaktan kuşağa nasıl aktarıldığı sorusuyla gelişti. Mendel’in bezelye deneylerinden DNA’nın kalıtım maddesi olduğunun kanıtlanmasına, çift sarmal modelinden genom çalışmalarına kadar her aşama yeni bir soruya cevap verdi. Bu zaman çizelgesi, keşifler arasındaki bilimsel bağlantıyı gösterir.
Geometrinin Gelişimi
Geometri, insanların arazi ölçme, yapı kurma ve gökyüzünü anlama ihtiyaçlarından doğdu. Mısır ve Babil’deki pratik bilgiler, Antik Yunan’da ispat ve soyut düşünceyle sistemli bir bilim alanına dönüştü. Öklid’in aksiyomatik yaklaşımı ve daha sonra gelişen analitik ve modern geometriler, bu alanın kapsamını genişletti.
Halk Edebiyatı
Türk halk edebiyatı, kökleri İslamiyet öncesi sözlü geleneğe dayanan, halkın ortak duygu, düşünce ve yaşam deneyimlerini sade bir Türkçe, hece ölçüsü ve dörtlüklerle dile getiren zengin bir edebi sistemdir. Bu gelenek; yaratıcısı belirsiz anonim ürünler, saz eşliğinde icra edilen âşık tarzı şiirler ve inanç dünyasını şekillendiren tekke-tasavvuf edebiyatı olmak üzere üç ana kolda gelişim göstermiştir.
Hareket Türleri
Bir cismin konumunun seçilen referans noktasına göre zamanla değişmesine hareket denir. Cisim düz biçimde ilerliyorsa öteleme, bir eksen çevresinde yönelimi değişiyorsa dönme, denge konumu çevresinde gidip geliyorsa titreşim hareketi yapar; aynı cisim birden fazla hareketi birlikte de gerçekleştirebilir.
Harita Nedir?
Harita, yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuşbakışı görünüşünün belirli bir ölçekle küçültülerek düzlem üzerinde gösterilmesidir. Haritayı doğru okuyabilmek için ölçek, yön, lejant ve sembollerin görevleri bilinmelidir. Plan ve kroki ise haritadan farklı özelliklere sahip özel gösterimlerdir.
Hikâye (Öykü)
Hikâye, sınırlı bir kişi kadrosu ve kısa anlatım içinde tek bir olay ya da durum çevresinde gelişen edebî türdür. Olay örgüsü, kişiler, zaman, mekân, anlatıcı ve bakış açısı hikâyenin temel yapı unsurlarını oluşturur. Olay hikâyesi bir sonuca bağlanan gelişmeleri öne çıkarırken durum hikâyesi hayatın belirli bir kesitine odaklanır.
Hücre Nedir?
Hücre, canlıların yapı ve işlev bakımından en küçük temel birimidir. Hücre zarı, sitoplazma, genetik materyal ve ribozom tüm hücrelerde bulunan ortak yapılardır. Prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki farklar ile başlıca organellerin görevleri, hücrenin nasıl çalıştığını anlamayı sağlar.
Hücre Teorisi ve Mikroskobun Gelişimi
Mikroskopların geliştirilmesi, çıplak gözle görülemeyen hücrelerin ve mikroskobik canlıların incelenmesini mümkün kıldı. Robert Hooke’un mantar dokusunda kullandığı hücre terimi, Leeuwenhoek’un canlı gözlemleri ve Schleiden, Schwann ile Virchow’un çalışmaları hücre teorisinin temelini oluşturdu.