Folik Asit ya da Vitamin B9; aminoasit metabolizması ile nükleik asit sentezinde rolü olan ve kansızlığa karşı koruyan B grubu vitaminidir.

Folat olarak da bilinir. Yeşil yapraklı sebzelerde ve özellikle ıspanakta yaygın olarak bulunduğundan ve latincede folum kelimesi “yaprak” anlamına geldiğinden bu ad verilmiştir. Yaprakta bulunan asit anlamına da gelmektedir.

Kimyasal adı ise pteroil glutamik asit(pga)‘tir. Çünkü pteridin, para amino benzoik asit (paba) ve anino asitlerden glutamik asitbileşiminden oluşmuştur.

Folik asit, vücutta serbest duruma geçtikten sonra kullanılır. Folik asitin metabolizmada etkinlik gösterebilmesi için C vitamini ve niasin koenzimi (NADP) yardımı ile aktif şekli olan tetrahidrofolik asite(THFA) indirgenmesi gerekir.

En zengin kaynaklar; karaciğer ve diğer organ etleri, kırmızı et, alabalık, yumurta, yeşil sebzeler, domates, kuruyemişler, portakal sayılabilir. Meyveler, mısır, maya, kuru baklagiller de folik asit kaynaklarıdır.

Yiyeceklerin, saklama, hazırlama ve pişirme şekillerine çok dikkat edilmelidir. Çünkü yanlış uygulamalar folik asit kaybını artırmaktadır.

Vitamininin Özellikleri

  • Suda mızrak şeklinde kristallenen portakal sarısı renginde bir katıdır, suda erir.
  • Yüksek sıcaklığa, asit ortama, ışığa ve oksidasyona karşı dayanıksızdır.
  • Isıtılmakla erimez, fakat 250°C’de esmerleşerek bozunur.
  • Bazik ve nötr çözeltilerinde ısıya pek dayanıklı değildir.
  • Serbest asit hâlinde az, fakat sodyum tuzu hâlinde suda çok çözünür.
  • Bir miktar bağırsak bakterileri tarafından da üretilmektedir.
  • Karaciğerde bir miktar depo edilir. Depo edilen miktar 6-9 ay kadar eksiklik belirtilerinin çıkmasını engeller.
  • Yemeklerin pişirildiği suya atılırsa vitamin kaybolur.

Vücuttaki Görevleri

  • Alyuvarların oluşumu ve proteinlerin enerjiye dönüştürülmesi için gerekli olan önemli bir vitamindir.
  • Bağışıklık sistemin güçlenmesinde ve çalışmasında gereklidir.
  • Bazı aminoasitlerin birbirine dönüşmesini sağlar, asit amino asit metabolizmasında ve protein yapımında görev alır.
  • Folik asidin bazı amino asitlerden aldığı kökler pürin ve primidin sentezinde kullanıldığından DNA ve RNA sentezinde görev alır.
  • Sağlıklı bir hamilelik ve bebek için gebelikte alımı hayati önem taşır. Erken doğum riskini azalttır.
  • Bebeklerde sinir sistemi ve omuriliğin gelişiminde kilit rol oynar.
  • Yüksek seviyeleri damar duvarına zarar vererek plak oluşumuna neden olan, amino asit benzeri homosistein bileşiğinin üretimini ve kullanımını düzenlediğinden kalphastalıklarına karşı koruyucudur.
  • Homosistein seviyelerini düşürerek depresyonu azaltır.
  • Hücre bölünmesi ve yenilenmesinde etkilidir. Özellikle akciğer, kolon, rektum veserviks (rahim ağzı) kanserini önlemede yardımcıdır.

Ayrıca Bakınız;