Tarih; geçmiş zamanlarda yaşamış olan insanları ve topluluklarının yaptıklarını, yer-zaman gösterip sebep-sonuç ilişkisi kurarak, belge ve bulgular ışığında inceleyen bilim dalıdır. Kelimenin batı dillerindeki karşılığı Grekçe; istoria, istorien sözcüğünden gelmektedir. (Latince: Historia, İtalyanca: Storia, Fransızca: Histoire, İngilizce: History, Almanca: Historie).

İyonya lehçesinde bildirme, haber alma yoluyla bilgi edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yanı sıra çok daha geniş bir anlam içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta giderek doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır.

Tarihi bilgi, geçmişteki olaylara ilişkin tüm bilgilerin ve olayların gerçekleştiği zamanın şartları göz önünde bulundurularak, mümkün olduğu kadar nesnel bir bir araya getirilmesiyle oluşur. Geçmişte yaşanan olayların birebir aynı olacak şekilde yaşanamayacak olmasından dolayı deney ve gözleme dayanmaz.

 

Tarih yazıcılığında yararlanılan bilimler

  1. Arkeoloji: Bu bilim, özellikle yazının henüz keşfedilmediği zamanlardaki koşullar hakkında bilgi edinmek amacıyla tarihçilerin faydalandığı kazı bilimidir.
  2. Antropoloji: Toplumların atalarını(ırklarını) inceleyen bilim dalıdır.
  3. İktisat: Ekominin kanunlarını ortaya koyan bilim, geçmişte yaşanan olayların ekonomik sebeplerinin anlaşılması için tarihçilere yardımcı olabilen bilim dalıdır.
  4. Filoloji: Dil bilimi olup eski kaynakların günümüz dillerine çevrilmesini sağlayarak bu belgelerin incelenmesi konusunda tarih bilimine yardımcı olur.
  5. Nümizmatik: Paraları incelyen bilimdir.
  6. Heraldik: Armaları, mühürleri, unvanları, bayrakları inceler.
  7. Felsefe: Tarihteki olaylarda dönemin felsefesini bilmek, düşünce yapısını anlamak ve olayları o dönemin şartları ile değerlendirmek için yararlanır.
  8. Kronoloji: Yaşanmış olayların yaşandığı zamanı sıralayan ve düzenleyen bilimdir.
  9. Sosyoloji: Toplumu ve toplum yapısını inceler.
  10. Etnografya: Toplumun örf, adet ve geleneklerini inceler.
  11. Paleografya: Eski yazıları inceleyen bilim dalıdır.
  12. Coğrafya: Tarihçi olayları daha iyi anlamak için olayların gerçekleştiği yerler hakkında bilgi edinmek için yararlanır.
  13. Diplomasi: Resmi belgeleri inceleyip, sınıflandırarak tarihçiye yardımcı olur.
  14. Toponomi: Yer adları bilimi.
  15. Antropoloji: İnsanların soylarını inceleyen bilimdir.
  16. Onomastik: İsim bilimidir.
  17. Psikoloji: İnsanların ruhi durumunu ve karakterini inceleyen bilimdir.
  18. Siyaset: Tarihsel olarak bir toplumun incelenmesi ve toplumun tarihsel açıdan gelişimini sağlamak için tarih biliminden yararlanılır.
  19. Kimya: Karbon 14 deneyi ile bulguların hangi döneme ait olduğunu incelemek için yararlanır.