Hücre kelimesi Arapça “hucra(t)” kapatılmış yer, oda anlamına gelip dilimize yerleşmiştir, bilinen tüm canlı organizmaların yapısını oluşturan, canlının canlılık özelliği gösteren en küçük birimidir.

Hücre Teorisine İlişkin Çalışmalar

  • 17. yüzyılda Leeuwenhoek, lensler üzerine yaptığı çalışmalarla hücreyi incelemeye olanak sağlayan ışık mikroskobunu geliştirdi.
  • Robert Hooke 1665 yılında, Leeuwenhoek’in mikroskop tasarımından biraz daha farklı bir mikroskop tasarladı. Tasarladığı bu mikroskopla incelediği ölü mantar dokusunda içi boş odacıklar gördü. Bu boş odacıklara hücre adını verdi.
  • 1838 yılında Alman bilim adamı Mathias Schleiden, bitkilerin de hücrelerden oluştuğunu tespit etti.
  • 1839 yılında Alman Thedor Schwann, hayvanların hücrelerden oluştuğunu belirledi. Hayvan ve bitki hücrelerinin temelde aynı yapıda oldukları sonucuna ulaştı.
  • 1855 yılında Rudolph Wirchow, bütün hücrelerin daha önce var olan başka bir hücreden meydana geldiğini açıkladı.
  • Bu çalışmalar hücre teorisinin oluşturulmasını sağlamıştır.

Hücre teorisi şu şekilde özetlenebilir:

  1. Bütün canlılar, bir ya da çok hücreden oluşmuştur.
  2. Hücreler, canlıların temel yapısal ve fonksiyonel birimidir.
  3. Hücreler, daha önce var olan bir ana hücrenin bölünmesiyle oluşur.
  4. Hücreler, kalıtım materyalini içerir ve bunu yavru hücreye aktarır.
  5. Hücreler, tüm metabolik olayların gerçekleştiği birimdir.

Yapılar

Hücreler, proteinler ve nükleik asitler gibi birçok biyomolekül içeren ve bir zar içerisinde bulunan sitoplazmadan oluşur. Hücreleri çıplak göz ile görmek zor olduğundan sadece mikroskop altında incelenebilir. Organizmalar tek hücreli (bakteriler gibi) veya çok hücreli (bitki ve hayval hücreleri dahil) olabilir.

Genel olarak tüm hücreler temelde aynı yapıya sahiptirler. Ancak bulundukları dokuya ve dolayısıyla fonksiyonlara bağlı olarak bazı adaptasyonlar gösterirler.

Hücreler yapılarına göre iki sınıfta incelenir.

Prokaryot hücre

Detaylar İçin; Prokaryot Hücre ve Özellikleri

  • Prokaryot hücrelerin zarla çevrili bir çekirdekleri ve zarlı organelleri yoktur. Sadece zarsız organel olan ribozomları vardır. Ribozom protein sentezinde görev alır. Kalıtım materyali olan DNA sitoplazma içerisinde dağınık halde bulunur. Hücrelerde içerisindeki bütün metabolizma olayları, sitoplazma ve hücre zarındaki yapılarda gerçekleşir. Bakteriler ve arkebakteriler prokaryot hücre yapısına sahiptir.

Ökaryot hücre

Detaylar İçin; Ökaryot Hücre ve Özellikleri

  • Dışı zar ile çevrili olan çekirdek ve organelleri olan hücrelerdir. Protistler, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar bu hücre yapısına sahiptirler. Hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek olmak üzere üç farklı kısımdan oluşurlar.

Genel Özellikleri

İşlevsel

  • Hücreler ortamdan ham materyaller alırlar ve aldıkları ham materyal ile canlı için enerji üretirler.
  • Kendi moleküllerini sentezlerler.
  • Organize bir şekilde büyürler.
  • Çevreden gelen uyarılara tepki verirler.
  • Çoğalırlar.

Yapısal

  • Kalıtsal bilgiler hücre içerisindeki DNA moleküllerinde saklanır.
  • Bilgi DNA dan proteinler aracılığı ile geçer
  • Proteinler ribozom tarafından öretilir.
  • Proteinler hücrenin işleyişini ve yapısını düzenler.
  • Bütün hücreler seçici geçirgen bir zar ile çevrilidir.

Ayrıca Bakınız;