Öz ısı (özgül ısı), bir maddenin 1 kg kütlesinin sıcaklığını 1°C (veya 1 K) artırmak için gereken ısı miktarıdır. Öz ısı, maddenin ısınma/soğuma davranışını belirleyen önemli bir büyüklüktür.
Öz ısı genellikle c harfi ile gösterilir.
Öz Isı Ne Anlatır?
Öz ısı bize şunu söyler:
- Öz ısısı büyük olan maddeler zor ısınır, zor soğur.
- Öz ısısı küçük olan maddeler kolay ısınır, kolay soğur.
Bu yüzden aynı miktarda ısı verdiğimizde bazı maddeler çok ısınırken bazıları az ısınır.
Öz Isının Birimi Nedir?
SI birim sisteminde öz ısının birimi:
J / (kg·°C)
veya J / (kg·K)
Isı Hesaplama Formülü (Q = m·c·ΔT)
Öz ısı problemlerinde en çok kullanılan temel formül:
Q = m · c · ΔT
- Q: alınan/verilen ısı (J)
- m: kütle (kg)
- c: öz ısı (J/kg°C)
- ΔT: sıcaklık değişimi (°C veya K)
ΔT = Tson − Tilk
- Eğer Q pozitifse: madde ısı almıştır (ısınır).
- Eğer Q negatifse: madde ısı vermiştir (soğur).
Günlük Hayatta Öz Isı Örnekleri
1) Su neden geç ısınır, geç soğur?
Su, birçok maddeye göre yüksek öz ısıya sahiptir. Bu nedenle:
- denizler yazın geç ısınır,
- kışın geç soğur,
- kıyı bölgelerinde iklim daha ılımandır.
2) Metal kaşık neden çabuk ısınır?
Metallerin öz ısıları genelde sudan daha küçüktür. Aynı ısıyı aldıklarında daha hızlı sıcaklık artışı gösterirler.
Örnek Öz Isı Problemleri
Örnek 1
Kütlesi 2 kg olan bir maddeye 10°C sıcaklık artışı olacak şekilde ısı veriliyor. Maddenin öz ısısı 500 J/kg°C ise alınan ısı kaç J’dir?
Q = m·c·ΔT
Q = 2 · 500 · 10 = 10.000 J
Örnek 2
Kütlesi 1 kg olan bir madde 3000 J ısı alıyor ve sıcaklığı 15°C artıyor. Öz ısısı kaçtır?
c = Q / (m·ΔT)
c = 3000 / (1·15) = 200 J/kg°C
Öz Isı ile Isı Sığası Farkı
Bu ikisi sık karıştırılır:
Öz Isı (c)
- 1 kg için tanımlıdır.
- Maddenin cinsine bağlıdır.
- Ayırt edici bir özelliktir.
Isı Sığası (C)
- Cismin tamamı için tanımlıdır.
- Kütle arttıkça artar.
- Formül: C = m·c
Sık Yapılan Hatalar
- ΔT’yi yanlış almak (son − ilk)
- Birimleri karıştırmak (g yerine kg)
- Öz ısı ile ısı sığasını aynı sanmak
Ayrıca Bakın