TYT Matematik Soru Dağılımı 2026: Nasıl Çalışmalı?

40 soruluk testte dağılım tablosu nasıl okunur?

TYT Temel Matematik testi 40 sorudan oluşur. Bu sayı, bütün soruların tek tek ve yalnızca bir konuya ait olacağı anlamına gelmez. Bir soru, örneğin bölünebilme bilgisini bir problem kurgusuyla veya fonksiyon bilgisini grafik yorumlamayla birleştirebilir. Bu yüzden tabloda görülen konu sayıları, çoğu zaman sınıflandırma yöntemine bağlı yaklaşık değerlerdir.

Mevcut makaledeki gruplandırmada temel kavramlar, sayılar ve işlemler için 6-8; rasyonel sayılar ve denklemler için 4-6; fonksiyonlar ve polinomlar için 5-7; kümeler, mantık ve veri için 3-4; olasılık ve kombinatorik için 2-3; geometri için 4-5; problemler için 3-4 soru gibi aralıklar verilmiştir. Bu aralıklar toplandığında 40'ı aşabilmesinin nedeni, problemlerin ve bazı uygulamaların başka konu başlıklarıyla örtüşebilmesidir. Dolayısıyla aralıkları toplamak, 2026 için kesin bir soru tahmini üretmez.

Doğru yorum kuralı şudur: Bir konu grubunun aralığı genişse o gruba daha fazla soru çözme ve tekrar süresi ayırmak mantıklı olabilir; fakat “bu konu kesin çıkar” veya “bu konu az çıkıyor, bırakılabilir” sonucu çıkarılamaz. Soru dağılımı çalışma planını yönlendirir, konu öğrenmenin yerine geçmez.

Temel kavramlar ile sayılar neden çalışma planının başlangıcıdır?

Temel kavramlar ve sayılar, yalnızca ayrı başlıklar olarak değil, başka soruların çözümünde kullanılan araçlar olarak önem taşır. İşlem önceliği, sayı kümeleri, tek-çift olma, pozitif-negatif işaret, bölme-bölünebilme ve EBOB-EKOK bilgisi; problem, denklem ve veri sorularında da karşınıza çıkabilir.

Örneğin bir sayının 3'e bölünüp bölünmediğini kontrol etmek için rakamları toplamının 3'ün katı olup olmadığına bakılır. 5'e bölünebilmede son rakamın 0 veya 5 olması; 2'ye bölünebilmede son rakamın çift olması kullanılır. Bu kurallar, yalnızca doğal veya tam sayı biçiminde verilen sayılar üzerinde doğrudan uygulanır; soruda sayıların nasıl tanımlandığı ve basamak koşullarının ne olduğu ayrıca kontrol edilmelidir.

EBOB-EKOK ilişkisinde pozitif tam sayılar için $EBOB(a,b)\times EKOK(a,b)=a\times b$ bağıntısı kullanılabilir. Bu bağıntı, EBOB veya EKOK değerlerinden biri biliniyorsa diğerini bulmaya yardım eder. Ancak verilen sayıların ve kullanılan EBOB-EKOK tanımlarının aynı iki sayı için geçerli olduğundan emin olunmalıdır.

Bu konularda hedef yalnızca kuralı hatırlamak değildir. Bir büyüklüğün sonucunu yorumlamak gerekir: Bölünebilme testi “bölünür veya bölünmez” kararını verir; EBOB ortak bölenlerin en büyüğünü, EKOK ortak katların en küçüğünü temsil eder. Bu ayrım, özellikle “en büyük eş parça” ile “ilk ortak zaman” türü sorularda belirleyicidir.

Yaklaşık soru oranını çalışma süresine nasıl çevirmeli?

Bir konu için geçmişte yaklaşık 6 soru görüldüğü varsayılırsa, 40 soruluk test içindeki yaklaşık payı şu şekilde hesaplanır:

$\text{oran}=\frac{\text{konu sorusu}}{40}\times100$

Konu grubu kesişimsiz biçimde sayılıyorsa bu durumda $\frac{6}{40}\times100=15$ bulunur. 7 soru için oran yaklaşık %17,5'tir. Ancak konu grupları örtüşüyorsa bu oran doğrudan testin kesin payı olarak yorumlanamaz; yalnızca kullanılan sınıflandırmadaki yaklaşık payı gösterir. Bu hesap, konunun o sınavdaki veya geçmiş sınıflandırmadaki payını anlatır; öğrencinin çalışma süresini aynı yüzdeyle bölmesi zorunlu değildir. Çünkü öğrenme süresi, öğrencinin hazırbulunuşluğuna ve konunun başka başlıkları destekleme düzeyine göre değişir.

Daha uygulanabilir bir yöntem üç katmanlıdır. İlk katmanda temel kavramlar, sayılar, bölme-bölünebilme, EBOB-EKOK ve rasyonel sayılar gibi altyapı konuları ele alınır. İkinci katmanda denklem, eşitsizlik, problem ve grafik yorumlama gibi bu altyapıyı kullanan soru türleri çalışılır. Üçüncü katmanda geometri, olasılık, kombinatorik, veri ve diğer başlıklarda eksik kalan alanlar tamamlanır.

Örneğin toplam 60 günlük bir çalışma süresinde mevcut makaledeki öneri, temel kavramlar ve sayılara 24 gün; denklem-eşitsizlik ve fonksiyonlara 18 gün; geometri ve diğer konulara 18 gün ayırmaktır. Bu 24+18+18=60 günlük örnek bir planlamadır; herkes için zorunlu veya bilimsel olarak sabitlenmiş bir oran değildir. Temel konularda hata yapan bir öğrenci ilk gruba daha fazla, bu konuları tamamlamış bir öğrenci ise problem ve deneme analizine daha fazla zaman ayırabilir.

Planın karar ölçütü konu adı değil, ölçülebilir performans olmalıdır: Bir konu testinde yanlışların hangi alt beceride toplandığı, çözüm süresinin uzayıp uzamadığı ve aynı hata türünün tekrar edip etmediği kaydedilmelidir.

Çözümlü örnekler: dağılımı ve temel beceriyi birlikte kullanma

Örnek 1 — Dağılım yüzdesini yorumlama

Verilenler: Bir konu grubunun geçmiş sınıflandırmada yaklaşık 6 soru ile gösterildiği ve TYT Temel Matematik testinin 40 sorudan oluştuğu kabul edilsin. Konu grubunun kesişimsiz biçimde sayıldığı varsayılsın.

Çözüm adımları:

1. Konu soru sayısını toplam soru sayısına bölün: $6/40=0,15$.
2. Yüzdeye çevirmek için 100 ile çarpın: $0,15\times100=15$.
3. Sonucu doğru yorumlayın: Bu grup, söz konusu kesişimsiz sınıflandırmada testin yaklaşık %15'ini temsil eder.
4. Konu sınıflandırmaları kesişiyorsa bu oranı testin kesin payı değil, yalnızca yaklaşık sınıflandırma payı olarak değerlendirin.
5. Bu sonucu “2026'da kesin 6 soru gelir” biçiminde yorumlamayın. Aralık, geçmiş gözlemlere dayalı çalışma önceliğidir; resmi bir garanti değildir.

Sonuç: Kesişimsiz sayım varsayımı altında yaklaşık pay %15'tir. Bu oran, konuyu çalışma planında dikkate almak için kullanılabilir; bir konuyu tamamen bırakma gerekçesi olamaz.

Örnek 2 — EBOB-EKOK ilişkisi

Verilenler: Pozitif tam sayılar $a=12$ ve $b=18$ olsun. EBOB ve EKOK ilişkisi kullanılacaktır.

Çözüm adımları:

1. 12'nin pozitif bölenleri içinde 18'i de bölen en büyük sayı 6'dır; dolayısıyla $EBOB(12,18)=6$.
2. 12 ve 18'in ortak katları içinde en küçüğü 36'dır; dolayısıyla $EKOK(12,18)=36$.
3. Bağıntıyı kontrol edin: $6\times36=216$ ve $12\times18=216$.
4. Sonucu sorunun bağlamına taşıyın. “En büyük ortak parça” isteniyorsa EBOB; “ilk birlikte gerçekleşme” veya “en küçük ortak tekrar” isteniyorsa EKOK aranır.

Sonuç: $EBOB(12,18)=6$, $EKOK(12,18)=36$ olur. Sadece bağıntıyı ezberlemek yeterli değildir; sorunun EBOB'u mu EKOK'u mu anlattığını belirlemek gerekir.

Eşitsizlik, fonksiyon ve olasılık sorularında sınırları kaçırmama

Birinci dereceden denklem $ax+b=0$ biçimindeyse ve $a\neq0$ koşulu sağlanıyorsa $x=-b/a$ yazılabilir. $a=0$ olduğunda bu formül uygulanmaz; denklem ya çelişkili ya da birden fazla çözüm içeren özel bir duruma dönüşebilir. Bu nedenle katsayının sıfır olup olmadığı kontrol edilmeden formül kullanılmamalıdır.

Eşitsizlikte negatif bir sayıyla çarpma veya bölme yapılırsa eşitsizlik yönü değişir. Örneğin $-2x+4<10$ için önce $-2x<6$ elde edilir. Her iki taraf $-2$'ye bölündüğünde yön değişir ve $x>-3$ bulunur. Burada “işaret değişir” ifadesi, yalnızca negatif sayıyla çarpma veya bölme adımında eşitsizlik yönünün değişmesini anlatır; her işlemde otomatik olarak yön değiştirilmez.

Fonksiyon sorularında $f:A\to B$ gösteriminde $A$ tanım kümesi, $B$ değer kümesi olarak verilir; görüntü kümesi ise fonksiyonun gerçekten ürettiği değerlerden oluşur ve $B$'nin alt kümesidir. Değer kümesi ile görüntü kümesini eşit sanmak, grafik ve eşleştirme sorularında hataya yol açabilir. Bir ifadenin fonksiyon olup olmadığını değerlendirirken tanım kümesindeki her elemanın uygun bir görüntüsü bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Olasılıkta $P(A)=\frac{\text{olumlu durum sayısı}}{\text{tüm durum sayısı}}$ ifadesi, tüm durumların eş olasılıklı olduğu tipik durumlarda doğrudan kullanılır. Durumlar eş olasılıklı değilse yalnızca sayıları oranlamak yeterli olmaz. Bu nedenle önce örnek uzay belirlenmeli, olumlu ve tüm durumların aynı koşullar altında sayıldığı doğrulanmalıdır.

Sık yapılan hatalar ve sınavda karıştırılan noktalar

Dağılımı kesin takvim sanmak: “6-8 soru” aralığını her yıl değişmeyen bir kota gibi görmek yanlıştır. Aralıklar yaklaşık geçmiş sınıflandırmadır; sınava kadar konu kapsamı ve soru biçimi değişebilir.

Aralıkları doğrudan toplamak: Problemler başka başlıklarla kesişebildiği için konu gruplarındaki aralıkları toplamak zorunlu olarak 40 sonucunu vermez. Bu sayıları bağımsız ve kesişimsiz kutular gibi kullanmayın.

Az soru görülen konuyu tamamen bırakmak: Olasılık veya kombinatorik için 2-3 soruluk bir aralık verilmesi, bu konuların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Bir sorunun sağlayacağı net katkısı ve öğrencinin konuya ayıracağı kısa tekrar süresi birlikte değerlendirilmelidir.

EBOB ile EKOK'u karıştırmak: EBOB “en büyük ortak bölen”, EKOK “en küçük ortak kat”tır. Parçalama ve eşit gruplama ifadeleri çoğunlukla EBOB'u; birlikte tekrar etme ifadeleri çoğunlukla EKOK'u çağrıştırır, fakat son karar sorunun matematiksel koşullarından verilmelidir.

Eşitsizlik yönünü her işlemde değiştirmek: Yön yalnızca negatif bir sayı ile çarpma veya bölme yapıldığında değişir. Toplama, çıkarma veya pozitif sayıyla çarpma-bölmede aynı kural uygulanmaz.

Formülü bağlamdan koparmak: $P(A)$ oranını kullanmadan önce durumların eş olasılıklı olup olmadığını; $x=-b/a$ kullanmadan önce $a\neq0$ koşulunu kontrol edin.

Geometride şekli ve verilenleri kontrol etmemek: Çizim yapmak yararlıdır, ancak çizimde ölçekli görünmeyen bir uzunluğu eşit kabul etmek hatadır. Eşitlik, paralellik veya diklik yalnızca soruda veriliyorsa ya da matematiksel olarak çıkarılabiliyorsa kullanılmalıdır.

Sınavda sabit sıra dayatmak: İlk 10 dakikada mutlaka belirli konuları bitirme veya geometriyi kesinlikle sona bırakma gibi kurallar kişiden kişiye değişir. Doğru sıra, denemelerde daha az hata ve daha kısa süre üreten sıradır.

Sınav gününe kadar dağılımı deneme analizine bağlama

Soru dağılımı tek başına çalışma planı değildir; deneme sonuçlarıyla güncellenen bir öncelik listesi olmalıdır. Her denemeden sonra yanlışları en az üç başlıkta ayırın: bilgi eksiği, işlem-dikkat hatası ve süre/strateji sorunu. Aynı konu başlığında iki farklı hata türü varsa çözüm de farklı olmalıdır. Bilgi eksiğinde konu anlatımı ve temel test; işlem hatasında kontrollü tekrar; süre sorununda ise süreli soru seti gerekir.

Örneğin bir öğrenci temel kavramlar grubunda 8 sorudan 6'sını doğru, rasyonel sayılarda 5 sorudan 2'sini doğru yapıyorsa yalnızca “rasyonel sayılar az soru” gerekçesiyle bu alanı ertelememelidir. Öncelik, beklenen soru sayısından çok mevcut net açığı ve konunun başka sorulara etkisiyle belirlenir. Buna karşılık bir öğrenci aynı konuda yüksek doğruluk ve uygun süreye ulaştıysa çalışma süresini yeni bir eksik alana kaydırabilir.

Sınav sırasında önce bütün testte kısa bir tarama yapıp doğrudan çözülebilecek soruları işaretlemek, sonra uzun işlem veya çok adımlı sorulara dönmek uygulanabilir bir stratejidir. Fakat bunun “ilk 10 dakikada mutlaka temel kavramları çöz” gibi katı bir kurala dönüştürülmesi gerekmez. Soru başına ortalama 2 dakika ifadesi, 40 soru için yaklaşık 80 dakikalık kaba bir matematik referansıdır; bu, ÖSYM'nin matematik testi için belirlediği resmi bir bölüm süresi değildir. TYT'nin toplam süresi 165 dakikadır ve tüm testler arasında paylaştırılır. Matematiğe ayrılacak süre, öğrencinin deneme performansına göre planlanan yaklaşık bir süre olmalıdır; her soruya eşit süre ayırmak zorunlu değildir. Zor soruda takılı kalmak yerine işaretleyip ilerlemek, kalan sürede geri dönmeyi mümkün kılar.