Ütopya, aslında olmayan, tasarlanmış olan ideal toplum ve devlet şeklidir. Kelime köken olarak Yunanca “yok/olmayan” anlamındaki “ou“, “mükemmel olan” anlamıdaki “eu” ve “yer/toprak/ülke” anlamına gelen “topos” sözcüklerinden türemiştir.  Kullanımı Thomas More’un 1516’da yazdığı De Optimo Reipublicae Statu deque Nova Insula Utopia veya kısaca Utopia isimli kitabıyla yaygınlaşmıştır.

Ütopyalar, bugün gerçekleşmesi imkânsız toplum tasarımlarıdır. Ütopyalar üzerine görüşler iki biçimde ortaya çıkmıştır. Bir kısmı özendirici, istenen nitelikte, diğer bir kısmı ise korkutucu, ürkütücü ütopyalardır.

Ütopya Çeşitleri

İstenilen Ütopyalar

Bu tür ütopyalar her şeyin yolunda gittiği, toplumsal alanda herhangi bir sorunun bulunmadığı, kusursuz bir devlet ve düzen tasarımını ifade eder. Bunlar iyimser bir bakış açısıyla kaleme alınmış ütopyalardır. Bu tür tasarımlara şunlar örnek olarak verilebilir:

  • Platon : Devlet
  • Farabi :El Medinet’ül Fazıla
  • Thomas More :Ütopia
  • Campenella :Güneş Ülkesi
  • F.Bacon: Yeni Atlantik

İstenilmeyen (Korku) Ütopyalar

Dünyanın ve toplumun geleceği konusunda iyimser bir bakış açısıyla kaleme alınmış yukarıdaki ütopyaların yanı sıra kötümser bir bakış açısıyla yazılmış ütopyalar da vardır.Bunlar gelecek için karamsardırlar.İnsanlığın geleceğinin özellikle kontrolsüz teknolojik gelişmeler yüzünden kötü olacağına ilişkin bir karamsarlık içermektedirler.Bu ütopyalara şunlar örnek olarak verilebilir:

  • Aldous Huxley :Yeni Dünya
  • George Orwel :1984 Ütopyası

Ütopya ile İlgili Terimler

Distopya

Olumsuz ütopyadır Totaliter ve baskıcı toplumları ifade eder. Örnekler;

  • Jack London – The Iron Heel
  • George Orwell – 1984
  • Aldous Huxley – Brav New World
  • Anthony Burgess – A Clockwork Orange
  • Alan Moore – V for Vendetta

Eutopya

Olumlu ütopyadır. Mükemmel ama kurgusal değildir. More’un ütopyası birçok açıdan Platon’un Devlet’ine dayanır. Sefiller ve fakirler toplumdan ayıklanır. Çok az yasa vardır ve avukat yoktur, çok az savaş vardır. Toplum bütün dinlere hoşgörülüdür. Bazı okuyucular bu hayali topluma sıcak bakmazken bazıları millet için gerçekçi bir plan olarak gördü. Bazıları da More’un ütopyasını bir ideal toplum arayışından çok İngiliz toplumu için bir taşlama olarak algıladı.