Elektron mikroskobunun geliştirilmesiyle birlikte, biyologlar hücre içi yapıları inceleme fırsatı buldular. Bu araştırmalar sonunda canlılar aleminde iki temel hücre tipi olduğu ortaya çıktı; Prokaryotik ve Ökaryotik hücre. Yapısal olarak daha basit olan prokaryotik hücre yapısı sadece bakterilerde bulunur. Diğer bütün organizmalar yani protista, fungi (mantarlar), bitkiler ve hayvanlar, daha karmaşık olan ökaryotik hücre yapısına sahiptir.

Ökaryotlar (Latince: Eukaryota), hücrelerinde bir çekirdek ve başka organeller içeren bir canlılar grubudur. Bütün bitki ve hayvan hücreleri ökaryotik yapıdadır. Ökaryotik hücreler, prokaryotik hücrelere göre daha karmaşık ve daha büyük hücrelerdir. Zarla çevrili bir çekirdeğe sahip oldukları için kolayca ayırt edilebilir.

Ökaryotik hücreler, hücre görevlerini yerine getirmek için zarla çevrili bir çok organele sahiptir. Organeller de farklı iç zarlara sahiptirler. Kalıtsal materyalleri çekirdek içerisinde kromatinler hâlinde bulunur.

Ökaryot Hücre Özellikleri

  • Ökaryot hücreler prokaryot hücrelerden daha büyüktür.
  • Ökaryot hücrelerde zarla çevrili gerçek bir hücre çekirdeği vardır.
  • Hücre çekirdeğinde protein sentezlemekten sorumlu DNA molekülü vardır.
  • Mitokondri, endoplazmik retikulum, koful, lizozom, golgi gibi zarla çevrili gelişkin organeller vardır.
  • Ribozom gibi zarsız yapılar da içerir. (Ribozom bütün canlılarda vardır.)
  • Hayvan hücrelerinde ve mantarlarda sentrozom organeli bulunur.

Prokaryot ve Ökaryot Hücrelerin Ortak Özellikleri

Hücrenin yapısı ne olursa olsun hücre canlılığın temel birimidir. Bu açıdan bakıldığı zaman ister prokaryot olsun ister ökaryot olsun canlıların birçok ortak özelliği bulunmaktadır. Prokaryot ve ökaryot hücre için ortak özellikleri aşağıda maddeler halinde kısaca özetledik:

  • İki hücre tipinde de DNA yönetici molekülü bulunur.
  • İkisinde de hücre zarı vardır.
  • İkisinde de sitoplazma bulunur.
  • Solunum, sindirim, sentez gibi metabolik süreçler her iki hücre tipinde de vardır.
  • Hepsinde ribozom organeli vardır.
  • Hepsinde çeşitli enzimler vardır.
  • İki hücre tipi de farklı şekil ve özelliklerle karşımıza çıkabilir.

Ökaryot ve Prokaryot Hücrelerin Farkları

Ortak özellikler olmakla birlikte bu iki hücre tipini ayıran temel farklar da bulunmaktadır. Bu farklar o kadar hayatidir ki canlıların sınıflandırılmasında esas olmuştur. Ökaryot ve prokaryot farkı için aşağıdaki maddeler önemlidir.

  • Ökaryot hücrelerde zarla çevrili çekirdek varken prokaryotlarda yoktur.
  • Ökaryotlarda zarlı organel varken prokaryotlarda yoktur.
  • Ökaryot hücreler ortalama olarak on kat daha büyüktür.
  • Ökaryot hücrelerin DNA’sı çok daha karmaşıktır.
  • Prokaryotlarda peptidoglikan hücre duvarı vardır. Ökaryotlarda yoktur. (Bitkilerde selüloz, mantarlarda kitin)
  • Prokaryotlarda DNA ökaryotlardan farklı olarak sitoplazma içerisinde serbesttir.
  • Ökaryotlarda mitoz ve mayoz görülürken prokaryotlar ikiye bölünerek çoğalır.

Ayrıca bakınız;