Dehidrasyon tepkimesi veya sentezi, küçük moleküllerin birleşirken dışarıya su çıkardığı tepkimelerdir.

Diğer bir ifade ile; (n) tane molekülün birleşip kendinden daha büyük bir molekül oluşturması sırasında (n-1) tane su açığa çıkması işlemidir.

Örnekler;

  • Alkollerin eterlere dönüşmesi (örneğin, iki monosakkaritten bir disakkarit oluşması)
2 R-OH → R-O-R + H2O
  • Alkollerin alkenlere dönüşmesi
R-CH2-CHOH-R → R-CH=CH-R + H2O
  • Karboksilik asitlerin asit anhidritlere dönüşmesi
2 RCO2H → (RCO)2O + H2O
  • Amidlerin nitrillere dönüşmesi
RCONH2 → R-CN + H2O

Bazı dehidrasyon reaksiyonlarının mekanizmaları karmaşık olabilir, örneğin bir şekerin konsantre sülfürik asitle tepkimesi sonucu karbon oluşumu sırasında karbon çift bağları meydana gelir.

  • Şekerin dehidrasyonu
C12H22O11 + 98% Sülfürik asit → 12 C (grafit köpük) + H2O buhar + Sülfürik asit/su karışımı

Bu reaksiyon sülfürik asidin suyla olan ekzotermik tepkimesiyle ilerler. (Bu tepkime sülfürük asitli buhar oluşturur, iyi havalandırılmış bir yerde yapılmalıdır.)

Su çıkan her reaksiyonun dehidrasyon sentezi olmadığına da dikkat etmek gerekir; solunum sonucunda da su çıktığı halde bu bir yıkımdır.


Ayrıca bakınız;