David Hilbert, 23 Ocak 1862 – 14 Şubat 1943 yılları arasında yaşamış ünlü Alman matematikçidir. Geometriyi bir dizi aksiyoma indirgeyen ve matematiğin biçimsel temellerinin oluşturulmasına önemli katkıda bulunan Alman matematikçi David Hilbert integralli denklemlere ilişkin çalışmalarıyla fonksiyonel analizin 20. yüzyıldaki gelişmesine öncülük etmiştir.

Yaşamı

1895 ile 1929 yılları arasında Göttingen Üniversitesi’nde profesörlük yaptı. 1897 yılında cisim kavramını ve cebirsel sayılar cisminin kuramını kurdu. 1890 yıllarındaki ilk çalışmaları sırasında, cebirsel geometri ve modern cebirde önemli bir rol oynayan çok terimli idealleri kuramının temellerini atarak, invaryantlar kuramının temel kanunlarını ortaya koydu. 1899 yılında, geometrinin temelleri üstüne araştırmalarının bit sentezi olan “Geometrinin Temelleri” adlı eserini yayınladı. Bu, matematiğin çeşitli bölümlerinde aksiyomlaştırma amacına yönelen birçok verimli çalışmaya yol açtı.

Somut görüntülere başvurmaktan kaçınan Hilbert, noktalar, doğrular ve düzlemler diye adlandırdığı “Üç nesne sistemini” matematiğe soktu. Ne oldukları kesin olarak gösterilmeyen bu nesneler, 5 grupta toplanmış 21 aksiyomla açıklanan bazı ilişkiler ortaya koyar. Ait olma, sıra, eşitlik veya denklik, paralellik ve süreklilik aksiyomu bunlardandır. Bundan sonra, aksiyomlardan birinin veya öbürünün doğrulanmadığı geometriler kurdu. Temel terimleri kendilerine aksiyomlarla yüklenen özelliklerden başka özelikleri bulunmayan mantıksal varlıklar olarak ele aldı. Klasik matematiği savunmak ve ondaki apaçıklığı göstermek için Brouwer ile giriştiği tartışmalar, matematikte geniş biçimli incelemelere yol açtı.

Hilbert, konunun çeşitli dallarında değişmezler, fonksiyonel analiz, cebirsel sayı alanları ve varyasyon hesabı gibi matematik için çok çalışmıştır. 1909’da integral denklemler dalındaki çalışmaları, 20. yüzyılda fonksiyonel analizde yapılan araştırmanın temelini oluşturuyordu. Ayrıca Hilbert’in Uzayı olarak bilinen sonsuz boyutlu uzayda kendi çalışması için bir temel oluşturdu; kuantum mekaniğinde kullanılan bir kavram.

Ölümü

Hilbert’in hayatının son yılları ve birçok meslektaşı ve öğrencisi Nazi yönetimi tarafından gölgede bırakıldı. Göttingen Üniversitesi tamamen bu rejimin gölgesindeydi ve tüm Yahudi fakülte kaldırıldı. Hilbert 14 Şubat 1943’te matematiğe son derece katkıda bulunarak öldü. Ölümü, ölümünden altı ay sonrasına kadar dünyanın geri kalanında bilinmiyordu. Mezar taşı, 1930’da Alman Bilim Adamları ve Doktorlar Derneği’nden emekli olduğunu duyururken söylediği kendi sözleriyle işaretlenmiştir.