Canlılar beslenme şekillerine göre ototrof ve heterotrof olarak iki grupta incelenir.

Canlılarda Beslenme Çeşitleri

Ototrof(üreticiler)

Karbon kaynağı olarak havadaki karbondioksiti ve inorganik maddeleri kullanarak kendi besinlerini üretebilen canlılardır. Bu canlılar, besin üretirken kullandığı enerji türlerine göre ışığı kullanan (fototrof) ve kimyasal enerjiyi kullanan (kemoototrof) olmak üzere ikiye ayrılır.

Fotoototroflar krolofil pigmentine sahip olan canlılardır. Klorofil ışık enerjisinin soğrulduğu ve fotosentez olayının gerçekleştiği yerdir. Karbondioksit ve su moleküllerinden ışık enerjisi ile oksijen ve besin oluşturulması olayına fotosentez adı verilir. (Görsel 20). Yeşil bitkiler, mavi-yeşil algler, bazı bakteriler ve öglena bu gruba örnek canlılardır.

Kemoototroflar ise kimyasal bağ enerjisini kullanarak inorganik maddeden (Amonyak, hidrojen, sülfür gibi maddeleri oksitleyerek elde ettiği kimyasal enerji ile) organik besin sentezer. Kemosentez reaksiyonlarında ışık enerjisine ihtiyaç olmadığı için sürekli gerçekleşebilir. Nitrat, demir ve kükürt bakterileri kemosentez yoluyla beslenen canlılara örnektir. Örneğin; nitrit bakterileri nitriti, nitrata dönüştürerek açığa çıkan enerji ile ATP oluşturur. Daha sonra ise oluşturduğu ATP’yi inorganik maddeleri besin hâline getirirken kullanır.

Heterotrof Beslenme (Dış Beslek)

Kendi besinini kendisi üretemeyen, besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. Bu canlılar yaşamlarını sürdürmek için üreticileri ya da diğer tüketicileri besin olarak kullanırlar.

Besinlerini katı parçalar hâlinde alan hayvanların beslenme tipi holozoik beslenme olarak adlandırılır. Bu canlılar gelirmiş bir sindirim sistemine sahiptir ve otçul, etçil, hem otçul, hem etçil beslenenler olmak üzere üç grupta incelenir.

  1. Otçullar(herbivor) direkt olarak bitkilerle beslenen canlılardır. Enerji kaynağı olarak fotosentez yapan bitkilerde biriken organik maddeyi kullanırlar. Keçi, koyun, at, tavşan, fil, zürafa bu tür canlılara örnektir.
  2. Etçiller(karnivor) besin ihtiyaçlarını otçul canlıları yiyerek karşılayan canlılardır. Aslan, kaplan, sırtlan, leopar, çita, köpek balığı bu tür canlılara örnektir.
  3. Hem etçil hem otçullar(omnivor) hepçil olarak da bilinirler ve besin ihtiyacını hem ot hem de et yiyerek karşılayan canlılardır. İnsan, maymun, tavuk, karınca bu canlılara örnektir.

Heterotrof beslenen canlı türlerinden bir diğeri ise ayrıştırıcılardır. Bazı bakteriler ve mantarlar bu gruba örnektir. Saprofitler olarak da adlandırılan bu canlılar, leş ve canlı atıklarını hücre dışına salgıladıkları sindirim enzimleriyle sindirirler. Sindirim ile daha basit bileşiklere ayırdıkları besinleri hücre zarıyla metabolizmalarına alırlar. Hücre dışında gerçekleşen bu tepkimeler ile organik bileşikleri yeniden inorganik bileşiklere çevirmiş olurlar. Böylece de madde döngüsünde etkili rol oynarlar.

Hücre dışında gerçekleşen bu tepkimeler, organik bileşikleri yeniden inorganik bileşiklere çevirmiş olurlar. Böylece madde döngüsünde önemli rol alırlar.