Bitki hücreleri ökaryotik hücre yapısına sahip canlılardır (bakın: ökaryot hücre). Ancak diğer ökaryotik organizmaların hücrelerinden farklılık gösteririler; hücre duvarı ve kloroplastları vardır ayrıca kofulları daha hayvan hücresine göre daha büyüktür.

Belirgin özellikleri;

  • Tonoplast ile çevrili büyük bir merkezi kofulun, hücre zarının hücre duvarına yaptığı basıncı (turgor) düzenler ve sitozol ile bitkinin öz suyu arasındaki moleküllerin hareketini kontrol eder.
  • Selüloz, protein ve ligninden oluşmuş hücre duvarı; protoplastlar tarafından hücre zarının dışına yerleştirilir.   Bakterilerin hücre duvarları peptidoglikandan, mantarlarınkiyse kitinden oluşur bu açıdan farklıdır.
  • Plasmodesmata, hücre duvarındaki gözenekleri birbirine bağlayarak her bitki hücresinin bitişik hücrelerle haberleşmesini sağlar. Bu, mantarlarda görülen hif ağından farklıdır.
  • Plastitler, hücre içi organellerdir. Çeşitli biyokimyasal tepkimeler içlerinde gerçekleşir ve besin depolamak için kullanılırlar. Fotosentezin yapıldığı kloroplastlarda bulunan klorofil, bitkilere yeşil rengi verir.
  • Kamçısı (flagellası) olmayan bitkilerde (örneğin; iğne yapraklılar ve çiçekli bitkiler) hayvan hücrelerinde bulunan sentrioller de bulunmaz.

Bitki hücresinin bölümleri

Bitki hücresi zara bağlı çekirdek ve birçok hücresel yapıları oluşturur. Bu organel hücrelerin düzgün çalışması ve hayatta kalması için gerekli olan fonksiyonları yerine getirirler. Bitkinin hücre organelleri bir hücre duvarı ve hücre zarı ile çevrilidir.

Bitki hücresinin kısımları;

  • Hücre duvarı; bitki hücresinin en dıştaki en katı örtücüsüdür. Bitki hücresinin en çok göze çarpan özelliğidir.
  • Hücre zarı; veya plazma zarı, hücre duvarı içindeki hücrenin dış astarıdır.
  • Sitozol veya sitoplazma; hücre zarının içindeki tüm diğer hücre organellerini oluşturan jel benzeri matristir.
  • Çekirdek; hücrenin kontrol merkezidir. Hücrenin kalıtsal malzemesini içeren bir zara bağlı yapıdır – DNA
  • Kloroplast; yeşil pigment klorofili olan bir plastiddir. Işık enerjisini yakalar ve fotosentez işlemi ile kimyasal enerjiye dönüştürür.
  • Mitokondri; hücre solunumunu gerçekleştirir ve hücrelere enerji sağlar.
  • Kofullar; hücrenin geçici depolama merkezidir.
  • Golgi cisimciği; proteinlerin sıralandığı ve paketlendiği birimdir.
  • Ribozomlar; proteinleri bir araya getiren yapılardır.
  • Endoplazmik retikulum; materyalleri taşıyan zar kaplı organellerdir.

Bitki ve hayvan hücreleri arasındaki benzerlikler

Bitki ve hayvan hücreleri ökaryotik hücre yapısına sahip olmaları sebebiyle benzerdir. Bu hücrelerin DNA’sı var ve bir çekirdek zarla diğer hücresel yapılardan ayrılmış gerçek bir çekirdeği vardır. Her ikisi de, mitoz ve mayoz bölünmeyi içeren üreme için benzer süreçlere sahiptir.

Hayvan ve bitki hücreleri, hücresel solunum süreci boyunca normal hücresel fonksiyonları büyütmek ve korumak için ihtiyaç duydukları enerjiyi elde eder. Bu hücre tiplerinin her ikisi de, normal hücresel işlem için gerekli fonksiyonları yerine getirecek şekilde uzmanlaşmış olan organeller olarak bilinen hücre yapılarını içerir.

Hayvan ve bitki hücreleri arasındaki farklar

  • Hayvan hücreleri genellikle bitki hücrelerinden daha küçük olmasıyla boyut olarak farklıdır. Hayvan hücrelerinin uzunluğu 10-30 mikro metre arasında değişirken, bitki hücreleri 10-100 mikro metre arasında değişir.
  • Hayvan hücreleri yuvarlak veya düzensiz şekillerde bulunma eğilimindedir ancak bitki hücreleri dikdörtgen veya küp şeklildedir. Bu açıdan şekil olarak da farklıdırlar.
  • Hayvan hücreleri, fazla enerjiyi glikojen olarak depolarken bitkiler köklerinde nişasta olarak depolar.
  • Proteinlerin sentezlenebilmesi için gereken temel aminoasitlerden sadece on tanesi hayvan hücrelerinde üretilebilir. Diğer aminoasitler beslenme yoluyla elde edinilmek zorundadır. Ancak bitkiler ihtiyacı olan 20 aminoasidi de sentezleyebilirler.
  • Hayvan hücrelerinde yalnızca kök hücreler diğer hücre türlerine dönüşebilirken, bitkilerde bir çok hücre faklı görevler üstlenebilir.-
  • Haycan hücreleri, hücre sayılarını artırırken, bitki hücreleri ağırlıklı olarak hücre büyüklüğünü artırır.

Organel farklılıkları

  • Haycan hücrelerinin hücre duvarı yoktur ancak bir hücre zarı vardır. Bitki hücreleri ise selüloz yapılı hücre duvarına sahiptir.
  • Hayvan hücreleri, hücre bölünmesi sırasında mikrotübüllerin düzenlenmesini düzenleyen silindirik yapıları içerirken bitki hücreleri  sentriyol içermez.
  • Silya(hücresel hareketlere yardımcı mikrotübüllerdir), haycan hücrelerinde bulunur, genellikle bitki hücrelerinde bulunlaz.
  • Hayvan hücrelerinde hücre bölünmesi sırasında sitokinez(sitoplazmanın bölünmesi) gerçekleşir. Bitki hücre sitokinezinde ise hücreyi bölen bir hücre plakası oluşturulur.
  • Glioksizomlar (özellikle çimlenen tohumlarda, şeker üretiminde lipidlerin bozunmasına yardımcı olan yapılar), hayvan hücrelerinde bulunmazken bitki hücrelerinde bulunur.
  • Hayvan hücreleri, hücresel makromolekülleri sindiren enzimler içeren lizozomlara sahipken bitki hücreleri nadiren lizozom içerir. Bunun sebebi lizozomun görevini bitkilerde kofullar gerçekleştirir.
  • Hayvan hücrelerinde plastit bulunmazken bitkiler kloroplast, lökoplast gibi plastitler içerirler. (bakın: plastitler)
  • İki hücre de koful bulundurur. Ancak hayvan hücresindeki kofullar küçükken bitki hücreleri hacminin % 90’ının işgal edebilen büyük bir merkezi koful içerir.

Ayrıca bakın;