Aşık Paşa; asıl adı Ali olup, Sultan Osman ve Orhan Gazi zamanlarında yaşayan, on dördüncü asrın ünlü mutasavvıf şairlerindendir. 1272 yılında Kırşehir’de doğmuştur.

Yaşamı

1272 yılında Kırşehir’de doğdu. Baba İlyas’ın oğullarından ve Konya’da altı ay hükümdarlık yaptıktan sonra sultanlığı Karamanoğulları’na bıraktığı söylenen Muhlis Paşa’nın oğludur. Mutasavvıf bir aile geleneğinde yetişmiştir. Eserlerinde tasavvufun etkisi büyüktür. Dîndar birisidir ve bu nedenle eserlerindeki tasavvufi yönün yanı sıra yoğun biçimde dini motifler mevcuttur.

Eserlerinin ve düşüncelerinin önemli bir yönü de o dönemde Türkçeye verdiği önemdir. Çünkü o dönemlerde Türkçeden çok Arapça ve Farsça’ya değer verilmektedir, şâir bunu kınar ve eserlerini Türkçe ile kaleme alır.

Kırşehir’de yerleşen Muhlis Paşa’nın üç oğlundan en büyüğü Alâ ed-Dîn Ali’dir. Bu yüzden Alâ ed-Dîn Ali, baş ağa, yani en büyük kardeş olarak tanınmıştır. Baş Ağa adı zamanla Beşe, sonra da Paşa olarak söylenmiş, şiirlerinde Âşık mahlasını kullandığı için de, asıl adı unutularak Âşık Paşa adı, her tarafta ün yapmıştır.

Âşık Paşa, dînî ve tasavvufî bilgilerini Kırşehirli Şeyh Süleyman’dan öğrenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluş yıllarında babası ile birlikte Osman Gazi’nin yanında hizmet görmüştür. Orhan Gazi’nin Osmanlı İmparatorluğu’nun başına geçtiği yıllarda, Kırşehir’e gelerek baba ocağına yerleşmiştir. Âşık Paşa, Kırşehir’deki Âhiler’in büyük saygıyla bağlandıkları bir mürşid olarak çevresindeki Oğuzlara dostluk ve kardeşlik ilkelerini aşılamış, onlara yalın Türkçe ile Yunus tarzı ilâhiler söylemiş, ancak Yunus kadar başarılı olamamıştır. Eserlerini Türkçe ile yazan Âşık Paşa, aruz ve hece ölçüsüyle söylediği dörtlük ve gazel biçimindeki ilâhilerinin yanı sıra, kimi hikâyeler de kaleme aldı.

Kırşehir’de, 3 Kasım 1333 tarihinde vefat etmiştir.

Eserleri

  • Garibnâme: 12 bin beyitlik ahlâkî, tasavvufî, didaktik bir eserdir.
  • Fakrnâme
  • Vasf-ı Hâl
  • Kimya Risâlesi
  • Hikâye

Kaynak ve ileri okuma için;