Ad aktarması; bir sözcüğü benzetme amacı gütmeden başka bir sözcüğün yerine kullanma sanatıdır. Düz değişmece ya da mecaz-ı mürsel olarak da adlandırılır. Günlük yaşamda da yaygınlıkla kullanılan mecaz-ı mürsel, iki nesne ve kavram arasında çok çeşitli ilgiler kurulmasıyla gerçekleşir.

Neden yerine sonucun (bereket yağdı gibi), içindeki yerine kabın (sobayı yaktık gibi), özel yerine genelin (at yerine hayvan gibi), soyut kavram yerine somut adın (gözüme girdi gibi), yapıt yerine yazar adının (Siham-ı Kaza okuyorum demek yerine Nef’i okuyorum demek gibi) kullanıldığı çeşitli türleri vardır. Teşbih ve istiarelerdeki benzetme gayesi gütmeksizin, bir sözün kendi manasından başka manalarda kullanılmasına denir.

Mecaz-ı mürselin iki belirgin özelliği vardır. Biri benzetme gayesinin güdülmemiş olması, diğeri kelimenin sözlük manasının dışında mecazi bir manada kullanılmış olması gerekir.

  • Türklük yüreğini dağlasın gayrı / Cihan da bizimle ağlasın gayrı.”
    (Somut bir varlık olan “Türk insanı, Türk milleti ” yerinde, soyut olan “Türklük” kullanılmıştır.)
  •  Gençlik; kafası ve yüreğiyle toplumun güvencesidir.”
    (“Gençler” yerine soyut olan “gençlik”;”düşünce” yerine somut olan kafa;”cesaret,duygu” kavramları yerine somut olan “yürek” kullanılmıştır.)
  • Anadolu, hepimize hınç ve şüpheyle bakıyor.
    (“Anadolu” sözcüğüyle Anadoluda yaşayanlar kastedilmiştir.)
  • Çankaya, bu gelişmelere sessiz kalamazdı.
    (“Çankaya” sözcüğüyle Cumhurbaşkanlığı makamı kastedilmiştir.)
  • O, beyaz perdenin en güzel sanatçısıdır.
    (“Beyaz perde” sözcüğüyle sinema kastedilmiştir.)
  • Çatma, kurban olayım çehreni ay nazlı hilâl.
    (“Nazlı hilâl” sözcüğüyle Türk bayrağı kastedilmiştir.)
  • Sobayı yaktınız mı?
    (“Soba” sözcüğüyle odun veya kömür kastedilmiştir.)
  • O, ülkemizin en güçlü raketlerinden biridir.
    (“Raket” sözcüğüyle tenis oyuncusu kastedilmiştir.)
  • Siz, hiç Yaşar Kemal’i okudunuz mu?
    (“Yaşar Kemal” sözcüğüyle onun eserleri kastedilmiştir.)
  • Son günlerde Vivaldi dinliyorum.
    (“Vivaldi” sözcüğüyle eserleri kastedilmiştir.)
  • Gökten bereket yağıyor.
    (“Bereket” sözcüğüyle yağmur kastedilmiştir.)